[ad_1]
By Dr.Ch.Lakshmi
(This blog is the Last in the series of blogs that JILS will publish in various vernacular languages as part of its initiative to mark the International Mother Language Day.)
సాంకేతిక రంగములో ఈ గత మూడు దశాబ్దాలలో వచ్చిన అతి భారీ మార్పు “సోషల్మీ డియా లేదా సామాజిక పప్రసార మాధ్యమం”. ముఖ్యముగా ఈ మాధ్యమాల ద్వారా ప్రతీ విషయము త్వరతిగతిన ఇతరులకు అందించే విధముగా రూపొందించబడినది.
అంతేకాకుండా, దీని పరిధి ప్రపంచవ్యాప్తంగా ఉంది. సోషల్ మీడియా వలన కలిగే సానుకూల మరియు ప్రతికూల ప్రభావాలు, దీనికి సంభందించి చట్టాల పరిమితులను పరిశీలన చేయుట ఈ వ్యాసము యొక్క ముఖ్యోద్దేశ్యము.
స్వీయ క్రమశిక్షణ మరియు మానవీయ విలువలు మనిషి ప్రగతికి సోపానాలు
పరిచయము : మన నిత్య జీవితములో సాంకేతిక పరిజ్ఞానము ప్రధాన పాత్ర పోషిస్తోంది. సాంకేతికత రంగంలో నిరంతర పురోగతి ద్వారా, మనము అందరమూ ప్రతీ రోజు మన విజ్ఞానమును, మనకి ఇష్టమయిన రంగాలలో పెంచుకోవడానికి ఎంతగానో ఉపయోగ పడుతోంది అని చెప్పవచ్చు. సాంకేతికత రంగంలో నిరంతర పురోగతి ఉంది, తద్వారా ఇది గణనీయమైన ప్రయోజనాలను అందిస్తుంది. ఈ ప్రయోజనాలు మన దైనందిన జీవితాలపై మరియు విద్యా, ఉద్యోగ, వ్యాపార కార్యకలాపాలపై తీవ్ర ప్రభావాన్ని చూపుతాయి. దీని ద్వారా వ్యక్తులలో సమర్థత, వేగంగా నిర్ణయం తీసుకోవడం, మరియు మన ఖర్చు మరియు సమయం ఆదా అవుట దాదాపు ఏ పని అయినా సమర్ధ్వాంతముగా ముందుకు సాగడానికి మరియు పురోగతి సాధించడానికి సాంకేతిక అభివృధి అత్యంత ఉపయోగకరమైన వనరుగా నిరూపించబడింది. సాంకేతిక రంగములో ఈ గత మూడు దశాబ్దాలలో వచ్చిన అతి భారీ మార్పు “సోషల్ మీడియా లేదా సామాజిక ప్రసార మాధ్యమం”. ముఖ్యముగా ఈ సామాజిక ప్రసార మాధ్యమాల ద్వారా ప్రతీ ఒక్కరు సినిమాల నుండి ప్రపంచ రాజకీయములు దాకా, స్పోర్ట్స్ నుండి అంతరిక్షము వరకు అన్ని విషయాలను చాలా సునాయాసముగా తెలుసుకోగలుగుతున్నారు. సోషల్ మీడియా అనేది డిజిటల్ టెక్నాలజీ, ఇది వర్చువల్ నెట్వర్క్లు మరియు కమ్యూనిటీల ద్వారా టెక్స్ట్ మరియు విజువల్స్తో సహా ఆలోచనలు మరియు సమాచారాన్ని పంచుకోవడానికి అనుమతిస్తుంది. సోషల్ మీడియా సాధారణంగా లైక్లు, షేర్లు, వ్యాఖ్యలు మరియు చర్చల ద్వారా ప్రతీ విషయము త్వరతిగతిన ఇతరులకు అందించే విధంగా, రూపొందించబడినది. అయితే అందరికి కలిగే ఒక పెద్ద సందేహం; ఆన్లైన్ ద్వారా మనకు వాక్ స్వాతంత్రము ఉందా? అవును, స్వేచ్ఛగా మాట్లాడే హక్కు మనకు ఖచ్చితంగా ఆన్లైన్లో ఉంది. కానీ ఆన్లైన్ గోళంలో, ముఖ్యంగా సోషల్ మీడియా లేదా సామాజిక ప్రసార మాధ్యమాలు లో మన వాక్ స్వాతంత్య్రాన్ని ఎలా నియంత్రించాలనే దానిపై తీవ్రమైన చర్చ జరుగుతోంది.
వాక్ స్వతంత్రము అంటే ఏమిటి?
వాక్ స్వాతంత్ర్యం అంటే ఇతర వ్యక్తుల హక్కులను హరించకుండా ఏ విధంగానైనా భావ వ్యక్తీకరణ చేసే స్వేచ్ఛ ఉండుట. ఇది ప్రజాస్వామ్యానికి చాలా ప్రధానమైనది. ప్రజాస్వామ్యం అంటే సమాజంలోని ప్రతి ఒక్కరూ తాము జీవించే చట్టాల గురించి మరియు వాటిని నిర్వహించే వారి గురించి సమిష్టి నిర్ణయాలు తీసుకోవడం. ఆలోచనలు, అభిప్రాయాలు మరియు సమాచారం యొక్క ఉచిత మార్పిడి ఆ నిర్ణయాలు తీసుకోవడానికి అవసరమైన జ్ఞానాన్ని అందిస్తుంది. అందుకే స్వేచ్ఛా వాక్ మరియు దానికి మద్దతు ఇచ్చే స్వేచ్చా మీడియా మరియు పౌర సమాజం వంటి అవయవాలు తరచుగా నిరంకుశ పాలనలో అదృశ్యమయ్యే మొదటి విషయాలు.
సమాజం పై సోషల్ మీడియా ప్రభావం:
సోషల్ మీడియా అనేది ఇప్పుడు వినియోగదారు సృష్టించిన కంటెంట్ యొక్క సృష్టి మరియు మార్పిడిని ప్రోత్సహించే వెబ్ ఆధారిత అప్లికేషన్లను సూచిస్తుంది. సోషల్ మీడియా పరిధి ప్రపంచవ్యాప్తంగా ఉంది, దాని అంశం యొక్క పరిధి మరియు వినియోగదారు రకం వాస్తవంగా అపరిమితంగా ఉంటుంది. సోషల్ మీడియాలో ఫేస్బుకబుక్, ఇంస్టాగ్రామ్ , ట్విట్టర్ , యూట్యూబ్ , యెల్ప్ మరియు లెక్కలేనన్ని బ్లాగులు వంటి ఇంటర్నెట్ సైట్లు ఉన్నాయి. వీటి ద్వారా కొన్నిసార్లు నిజమైన సమాచారం, మరియు, కొన్నిసార్లు తప్పుడు సమాచారం కూడా ప్రజల మధ్య వ్యాప్తి చెందుతోంది[1]. ఇటీవల, సోషల్ మీడియా ను మంచికి వాడదామనే ప్రచారం చాలా జోరుగా జాగడాన్ని మనము గమనించవచ్చు. మన జాతిపిత బాపూజీ గారి భావజాలంతో చెడు వినవద్దు, చెడు చూడవద్దు, మరియు చెడు మాట్లాడవద్దు అని భారీ హోర్డింగ్ లతో ప్రజలకు ప్రభుత్వాలు పిలుపును ఇస్తున్నాయి మరియు సినీ సెలెబ్రెటీలు కూడా ఈ విషయము పై ప్రచారము చేస్తున్నారు. సోషల్ మీడియా ని మంచి కోసమే తప్ప, ఇతరులపై ద్వేషము తో తప్పుడు ప్రచారము చేయకూడదని విజ్ఞప్తి చేస్తున్నారు[2]. ముఖ్యముగా మొబైల్ వాడకం ద్వారా సోషల్ మీడియా సమాజంపై సానుకూల మరియు ప్రతికూల ప్రభావాలను చూపుతుంది.
సానుకూల ప్రభావాలు:
>సోషల్ మీడియా ప్రజలను ప్రపంచవ్యాప్తంగా ఇతరులతో కమ్యూనికేట్ చేయడానికి మరియు కనెక్ట్ చేయడానికి అనుమతిస్తుంది.
>సోషల్ మీడియా కొత్త స్నేహితులను మరియు సారూప్య వ్యక్తుల సమూహాలను కనుగొనడంలో వ్యక్తులకు సహాయపడుతుంది. ఇది ప్రజలు దూరంగా నివసించే స్నేహితులు మరియు కుటుంబ సభ్యులతో కనెక్ట్ అవ్వడానికి కూడా సహాయపడుతుంది.
>లింక్డ్ఇన్ వంటి సోషల్ మీడియా సైట్లు ఉద్యోగార్ధులకు ఉద్యోగాలను కనుగొనడంలో మరియు ప్రొఫెషనల్ కనెక్షన్లను నిర్మించడంలో సహాయపడతాయి.
>విద్యను ప్రోత్సహించడానికి మరియు విద్యార్థులకు సహాయం చేయడానికి సోషల్ మీడియాను ఉపయోగించవచ్చు.
ప్రతికూల ప్రభావాలు:
>ఆన్లైన్లో ఎవరైనా ఉద్దేశపూర్వకంగా వేధించడం, దుర్భాషలాడడం లేదా ఎగతాళి చేయడం వంటివి సైబర్ బెదిరింపులకు సామాజిక మాధ్యమం మూలాధారం కావచ్చు.
>తప్పుడు సమాచారాన్ని సరైన నిర్ధారణ లేకుండా సులభంగా షేర్ చేయడం వల్ల సోషల్ మీడియా తప్పుడు సమాచారానికి మూలం కావచ్చు.
>సోషల్ మీడియా వ్యసనానికి దారి తీస్తుంది మరియు ప్రజలు వాస్తవ ప్రపంచం నుండి ఒంటరిగా భావించేలా చేయవచ్చు. ఇది ఆందోళనను కూడా ప్రేరేపిస్తుంది. ఈవిషయము పైన మనస్తత్వవేత్తలు ఆందోళన వ్యక్తీకరిస్తున్నారు.
>సోషల్ మీడియా స్వీయ-చిత్ర సమస్యలు మరియు శరీర ఇమేజ్ ఆందోళనలకు దారి తీస్తుంది
>ముఖ్యముగా బాలికలు, మరియు స్త్రీలు పై సోషల్ మీడియా ప్రభావము చాల ఎక్కువగాఉంటూంది.
“డిజిటల్ టెక్నాలజీలు మరియు అల్గారిథమ్ ఆధారిత సాఫ్ట్వేర్ – ముఖ్యంగా సోషల్ మీడియా – గోప్యతా దండయాత్ర, సైబర్ బెదిరింపు మరియు యువతుల అభ్యాసం నుండి పరధ్యానం యొక్క అధిక ప్రమాదాలను కలిగి ఉంది.”[3]
“సోషల్ మీడియాలో అమ్మాయిలు వివిధ రకాల వేధింపులకు ఎక్కువగా గురవుతున్నారు. సైబర్ బెదిరింపు అనేది అబ్బాయిల కంటే అమ్మాయిలలో చాలా తరచుగా జరుగుతుంది. ఇది వారి శ్రేయస్సును ప్రభావితం చేసే విషయం”. సీనియర్ పాలసీ అనలిస్ట్, యునైటెడ్ నేషన్స్ గ్లోబల్ ఎడ్యుకేషన్ మానిటర్.[4]
సోషల్ మీడియా వాడకం అధికముగా పెరిగిన ఈ రోజులలో, ప్రతీ ఒక్కరు వారి గోప్యతకి సంబంధించి చాలా జాగ్రత్తగా ఉండాలి. ముఖ్యముగా, బాలికలు, స్త్రీలు వారి వ్యక్తిగత విషయాలు పోస్ట్ చేయడము, సోషల్ మీడియా ద్వారా స్నేహాలను పెట్టుకోవడము మొదలయిన విషయాలలో చాలా జాగ్రత్తగా ఉండాలి. అదే విధముగా, అవతలి వ్యక్తులకి సంబంధించిన విషయాలను పోస్స్ట్ చేసేటప్పుడు , షేర్ చేసేటప్పుడు, లేదా వ్యాఖ్యలు, (కామెంట్) చేసేటప్పుడు వారి గౌరవమర్యాదలకు భంగము కలగకుండా జాగ్రత్తలు తీసుకోవాలి. సోషల్ మీడియా యువతులకు లైంగిక కంటెంట్ మరియు మానసిక ఆరోగ్యం మరియు శ్రేయస్సును ప్రతికూలంగా ప్రభావితం చేసే అనారోగ్యకరమైన మరియు అవాస్తవ శరీర ప్రమాణాల ప్రచారంతో సహా అనుచితమైన వీడియో విషయాలను బహిర్గతం చేస్తుంది. ఈ ప్రభావము బాలికల మానసిక ఆరోగ్య సమస్యలకి , తినే రుగ్మతలు మరియు వారి విద్యావిషయక విజయాన్ని ప్రభావితం చేసే విద్య నుండి దృష్టి మరల్చే, అనేక ఇతర సమస్యలకు దోహదపడుతోందని తెలిపే ఆధారాలు పెరుగుతున్నాయి. అంతేగాక తప్పుడు సమాచారాలవలన సమాజములో వారి (బాధిత, నిందిత) కుటుంబ గౌరవ హోదాలకి భంగము కలుగుతుంది. ఈ విషయాలన్నీ దృష్టి లో పెట్టుకొని జాగ్రత్తగా ఉండకపోతే, దానికి సంబంధించి పర్యావసానాలను చట్టరీత్యా ఎదుర్కోవలసివస్తుంది.
అవినాష్ బజాజ్ vs స్టేట్ కేసు,,[5] లో,ఢిల్లీ హై కోర్ట్ , ఎవరు ఎటువంటి అసభ్యకరమైన సమాచారం ప్రచురించినా లేదా ప్రసారం చేసినా లేదాఎలక్ట్రానిక్ రూపంలో ప్రచురించబడటానికి కారణమయిన , ఏదైనా మెటీరియల్ కామ ప్రేరిపితమయిన లేదా అవినీతికి పాల్పడే అవకాశం ఉన్నట్లు అయితే ఆ విషయాన్నినేరంగా పరిగణించడము జరుగుతుందని తీర్పు ఇచ్చింది.
మనీష్ కతూరియా Vs రీతూ కోహ్లీ కేసు[6], రీతూ కోహ్లీ అనే మహిళపై వేధింపులకు సంబంధించినది. ఇది భారతదేశంలో సైబర్-స్టాకింగ్ యొక్క మొట్టమొదటి ఉదాహరణ మరియు IT చట్టానికి 2008 సవరణ వెనుక ప్రేరణ. చాట్ ప్లాట్ఫారమ్లో కోహ్లీని అనుసరిస్తూ, ఇతర వ్యక్తులకు తన ఫోన్ సమాచారాన్ని ఇచ్చే ముందు మనీష్ కతురియా ఆమెను మాటలతో అవమానించాడు . తరువాత, అతను రీతూ కోహ్లీ గుర్తింపును ఊహించుకుంటూ వెబ్సైట్లో చాటింగ్ ప్రారంభించాడు. ఫలితంగా, మూడు రోజుల వ్యవధిలో, ఆమెకు రాత్రిపూట వివిధ సమయాలలో అసభ్యకరమైన ఫోన్ కాల్స్ రావడం ప్రారంభించాయి. ఈ సంఘటన గురించి ఢిల్లీ పోలీసులకు తెలియచేసింది. ఫిర్యాదు దాఖలు చేసిన తర్వాత, ఢిల్లీ పోలీసులు IP చిరునామాలను ట్రాక్ చేసి, సెక్షన్ 509 భారతీయ శిక్షాస్మృతి,1860 ప్రకారం కతూరియాను అదుపులోకి తీసుకున్నారు. ఫిర్యాదు సమర్పించినప్పుడు IT చట్టం ఇంకా అమలులోకి రానందున, ఈ కేసులో దానిని ఉపయోగించలేదు. సైబర్-స్టాకింగ్ను ఎదుర్కోవటానికి చట్టాల ఆవశ్యకత గురించి ఈ కేసు భారతీయ శాసనసభ్యులను అప్రమత్తం చేసింది.
స్టేట్ అఫ్ తమిళనాడు vs సుహాస్ కట్టు[7] కేసు లో ఎగ్మోర్లోని విడాకులు తీసుకున్న మహిళ కు సంబంధించిన అవమానకరమైన మరియు పరువు నష్టం కలిగించే ప్రకటనలను ఆన్లైన్లో పోస్ట్ చేసినదానికి , నిందితుడుని దోషిగా నిర్ధారించి .భారతీయ శిక్షాస్మృతి, 1860 లోని సెక్షన్ 469, సెక్షన్ 509 మరియు ఇన్ఫర్మేషన్ టెక్నాలజీ చట్టం 2000లోని సెక్షన్ 67 ప్రకారం, 2 సంవత్సరాల జైలు శిక్ష మరియు రూ. 4000 జరిమానా విధించబడింది.
స్టేట్ (సైబర్ సెల్ ) vs .యోగేష్ పాండురంగ ప్రభు[8], ఈ కేసు లోయోగేష్ ప్రభు తన సహోద్యోగినకి, నకిలీ ఇమెయిల్ ఐడి మరియు పేరు తో, అశ్లీల చిత్రాలు, వీడియోలు పంపేవాడు.ఫలితముగా అతనికి సెక్షన్ 509 భారతీయ శిక్షాస్మృతిచట్టం 1860 , మరియు సెక్షన్ 66E ఇన్ఫర్మేషన్ టెక్నాలజీ చట్టం 2000 ప్రకారము ముంబై కోర్ట్ శిక్ష విధించడము జరిగినది.
సోషల్ మీడియా దుర్వినియోగము – భారతీయ చట్టాలు :
‘ignorantia juris non excusat’ అనేది లాటిన్ పదబంధం, దీని అర్థం “చట్టం యొక్క అజ్ఞానం ఎవరినీ క్షమించదు”. ఒక వ్యక్తి తనకు తెలియదని క్లెయిమ్ చేయడం ద్వారా చట్టాన్ని ఉల్లంఘించినందుకు బాధ్యత నుండి తప్పించుకోలేడని తెలిపే చట్టపరమైన సూత్రం. కనుక, సోషల్ మీడియా ని ఉపయోగించే ప్రతి ఒక్కరు దానికి సంభందిచిన ఇన్ఫోరేషన్ టెక్నాలజీ ఆక్ట్ , 2000 మరియు ఇన్ఫర్మేషన్ టెక్నాలజీ (మధ్యవర్తి మార్గదర్శకాలు మరియు డిజిటల్ మీడియా ఎథిక్స్ కోడ్) నియమాలు, 2021 ద్వారా తీసుకునే చట్టపరమయిన చర్యలును తెలుసుకుని, చట్టాలలో నియమాలని అనుసరిస్తూ, భాద్యతాయుతమయిన వ్యక్తులుగా ఉండాలి. ముఖ్యముగా ఈ క్రింది అంశాలను జాగ్రత్తగా గమనించాలి. అవి:-
>సెక్షన్ 66D —– కంప్యూటర్ వనరులను ఉపయోగించి ఎవరైనా, ఏదైనా కమ్యూనికేషన్ పరికరం లేదా కంప్యూటర్ రిసోర్స్ని వ్యక్తిగతీకరించడం ద్వారా మోసం చేస్తే, మూడు సంవత్సరాల వరకు పొడిగించబడే ఒక వివరణతో కూడిన జైలు శిక్ష మరియు ఒక లక్ష రూపాయల వరకు విస్తరించే జరిమానా కూడా విధించబడుతుంది.
>సెక్షన్ 66E—- ఎవరైనా, అతని లేదా ఆమె అనుమతి లేకుండా, వారికి సంబంధించిన ప్రైవేట్ ప్రాంతం యొక్క చిత్రాన్ని ప్రసారం చేసినట్లయితే, ఆ వ్యక్తి యొక్క గోప్యతను ఉల్లంఘించినందుకు, మూడు సంవత్సరాల వరకు పొడిగించబడే జైలు శిక్ష లేదా రెండు లక్షల రూపాయలకు మించకుండా జరిమానా లేదా రెండింటితో కలిపి శిక్షవిధించబడుతుంది.
>సెక్షన్ 67—- ఎవరైనా, ఎలక్ట్రానిక్ రూపంలో అస్లీల పదార్ధాన్ని ప్రచురించినా లేదా వ్యాప్తి చేసినా, లేదా ఇతరులకు అందుబాటులో ఉంచినా, ఐదు సంవత్సరాల వరకు జైలు శిక్ష మరియు పది లక్షల రూపాయల వరకు జరిమానా విధించబడుతుంది.
>సెక్షన్ 67A —- IT చట్టంలో 2008 సవరణ తరువాత, సెక్షన్ 67A చేర్చబడింది. ఎలక్ట్రానిక్ రూపంలో లైంగిక అసభ్యకర చర్యలు మొదలైన వాటితో కూడిన కంటెంట్ను పోస్ట్ చేయడం లేదా ప్రసారం చేయడం చేసినట్లయితే, ఈ సెక్షన్ ప్రకారం శిక్ష విధించబడింది. ఏదైనా ఆన్లైన్ సోషల్ మీడియా, మెసేజింగ్ లేదా ఇమెయిల్ ద్వారా “ఎలక్ట్రానిక్ రూపంలో” ఏదైనా “లైంగికంగా అసభ్యకరమైన” మెటీరియల్ని పోస్ట్ చేసినట్లయితే, ఈ సెక్షన్ కింద మొదట సారి తప్పుకు ఐదు సంవత్సరాలు జైలు శిక్ష మరియు పది లక్షల రూపాయల జరిమానా వరకు పొడిగించవచ్చు. మరియు రెండవ లేదా తదుపరి దోషిగా నిర్ధారించబడిన సందర్భంలో ఏడేళ్ల జైలు శిక్షవరకు పొడిగించబడే కాలవ్యవధి కోసం వివరణ మరియు జరిమానా కూడా పది లక్షల రూపాయల వరకు పొడిగించవచ్చు
>సెక్షన్ 67B—- పిల్లలను లైంగికంగా చిత్రీకరించే విషయాలను ఎలక్ట్రానిక్ రూపంలో ఎవరయినా ప్రచురించడం లేదా ప్రసారం చేయడం వంటివి చేసినట్లయితే ఇది లైంగిక అసభ్యకరమైన చర్య. మొదటి నేరారోపణతో ఐదు సంవత్సరాల వరకు శిక్ష, మరియు జరిమానాతో పాటు పది లక్షల రూపాయల వరకు పొడిగించవచ్చు మరియు రెండవ లేదా తదుపరి సందర్భంలో నేరారోపణతో పాటుగా ఏడేళ్ల వరకు పొడిగించబడే కాలవ్యవధి వివరణతో పాటు పది లక్షల రూపాయల వరకు జరిమానాతో పొడిగించవచ్చు.
>సెక్షన్ 9 – ఇన్ఫర్మేషన్ టెక్నాలజీ (మధ్యవర్తి మార్గదర్శకాలు మరియు డిజిటల్ మీడియా ఎథిక్స్ కోడ్) నియమాలు, 2021 , నైతిక నియమావళి మరియు విధానము మరియు రక్షణలకు సంబంధించి డిజిటల్మీడియా ప్రకారము , నియమం 8లో సూచించబడిన సోషల్ మీడియా ప్రచురణకర్త ఎవరయినా చట్టాన్ని ఉల్లంఘిస్తే, పర్యవసాన చర్యకు కూడా బాధ్యత వహించాలి.
ముగింపు
సాంకేతిక పరిజ్ఞానము యొక్క అభివృద్ధిని ఆస్వాదిస్తూ, అందరమూ విజ్ఞాన బాటలో నడవడానికి, సుఖ సంతోషాలతో ఉండడానికి, మన అందరమూ మనవంతు సహాయము మన సొసైటీ లలో చేయాలి. అపుడే చదువుకున్న విద్యకు సార్థకత చేకూరుతుంది. సోషల్ మీడియాని ఉపయోగించేటప్పుడు తప్పనిసరిగా మనుష్యులుగా, మనము ప్రాధమిక మానవీయ విలువలను గౌరవించి, వాటిని పాటించాలి. అందులో, ముఖ్యముగ మన వ్యక్తిగత గౌరవ హోదాను కాపాడుకుంటూ, అవతలి వ్యక్తుల గౌరవ హోదాలని గౌరవించుట. ఎప్పుడైనా, “నివారణ కంటే నిరోధన ఉత్తమం”. అభివృద్ధి చెందిన సైబర్ భద్రత మరియు ఆరోగ్యకరమైన సైబర్తో సొషల్ మీడియా ద్వారా జరిగే దురాచారాన్ని అరికట్టడంలో భారతదేశం ముందుండాలి.
Dr. Ch.Lakshmi working as an Assistant.Professor in Damodaram Sanjivayya National Law University, Visakhapatnam. Specialization in International Human Rights and Humanitarian Law.
[1] లిండా సి. అషర్, JD, 05/02/2024, సోషల్ మీడియా ప్రభావం: సోషల్ మీడియా సైట్లు సమాజాన్ని ఎలా ప్రభావితం చేస్తాయివ్యాపారం మరియు నిర్వహణ బ్లాగ్ | అమెరికన్ పబ్లిక్ యూనివర్సిటీ, https://www.apu.apus.edu/area-of-study/business-and-management/resources/how-social-media-sites-affect-society/
[2] A.P. Social Media Cmpaign, https://telugu.hindustantimes.com/andhra-pradesh/ap-govt-campaign-on-social-media-no-evil-posts-using-three-monkey-concept-121735643568153.html, cit vst. 24 Jan, 2025
[3] UN ఎడ్యుకేషనల్, సైంటిఫిక్ అండ్ కల్చరల్ ఆర్గనైజేషన్ (UNESCO) యొక్క, 2024 గ్లోబల్ ఎడ్యుకేషన్ మానిటర్ (GEM) ప్రకారం.
[4] UN News,Global perspective Human stories, https://news.un.org/en/story/2024/04/1149021.
[5] 2008 (150) DLT 769.
[6] C.C. No. 14616/2014.
[7] CC No 4680/2004 (unreported).
[8] CC No. 3700686/PS/2009.
[ad_2]
Source link